Sektörler

 

Tarım ve Hayvancılık

Şırnak’ta halkın başlıca geçim kaynakları arasında tarım ve hayvancılık sektörü gelmektedir. Şırnak’ta işlenen tarım alanı 102.931 hektardır. Tarım arazilerinin % 13’ü sulanabilen tarım arazisinden oluşmaktadır. Şırnak’ta kuru tarım arazisi alanı sulu tarım arazisi alanından yaklaşık 5 kat daha geniştir fakat sulu tarım arazilerinin dekar başına verimi kuru tarım alanlarının veriminden 1,5 katından 5 katına kadar değişen oranlarda daha fazla olmaktadır.

Şırnak’ta tahıl ürünleri türünde ağırlıklı olarak dane mısır, buğday ve arpa üretimi yapılmakta tarımsal ürünler arasında en yaygın olarak tahıl ürünleri üretilmektedir.

Şırnak’ta üzümsü meyveler türünde çekirdekli/çekirdeksiz sofralık üzüm, çekirdekli/çekirdeksiz kurutmalık üzüm, incir, çilek ve dut; yumuşak çekirdekli meyve türünde elma, armut, ayva ve nar; sert çekirdekli meyve grubunda kayısı, kiraz, vişne, şeftali, nektarin ve erik; set kabuklu meyveler türünde badem, antep fıstığı ve ceviz; Akdeniz meyveleri türünde sofralık zeytin ve yağlık zeytin üretimi çeşitli ölçeklerde gerçekleştirilmiştir.

Şırnak’ta yaprakları yenen sebzeler türünde beyaz lahana ve göbekli marul; salata yapılan otlardan maydanoz; meyveleri yenen sebzelerden taze fasulye, kavun, karpuz, salçalık biber, dolmalık biber, sivri biber, sofralık hıyar, turşuluk hıyar, acur, patlıcan, sofralık domates, salçalık domates, bamya ve bal kabağı; yumruları, kökleri, soğanları yenen sebzeler türünde kırmızı turp, taze/kuru soğan ve taze/kuru sarımsak üretimi gerçekleştirilmektedir.

Hayvancılık bakımından önemli olan ve özellikle kış aylarında açık alanlarda veya meralarda otlama olanağının azalmasıyla bakılan hayvanların besin ihtiyacının karşılanmasını sağlayan ot ve yem bitkileri konusunda Şırnak’ta burçak, fiğ, korunga, yonca, silajlık mısır ve mürdümük (yeşil ot) yetiştirilmektedir.

Şırnak’ta baklagiller bitki türünde kırmızı mercimek, nohut ve kuru fasulye; endüstriyel bitkiler türünde pamuk; tahıl türünde dane mısır, buğday ve arpa; yağlı tohumlu bitkiler türünde çiğit, susam ve yer fıstığı ile yem bitkisi türleri yetiştirilmekte olup bitki türlerine göre toplam üretim miktarları ton cinsinden aşağıdaki tabloda gösterilmektedir.

Madencilik

Şırnak’ta madencilik, tarım ve hayvancılıktan sonra olarak halkın geçim kaynakları arasında yer alan sektörlerden biridir. Madencilik sektörünün gelişme potansiyeli bulunmaktadır.

Türkiye’de asfaltit maden yataklarının büyük kısmı Şırnak ve çevresinde bulunmaktadır. Şırnak’ta yer alan 63 maden sahasından 14’ü rödovans kirala yöntemiyle özel sektöre devredilmiştir.  İlde faaliyet gösteren 36 firma, yaklaşık %60 kapasiteyle üretim yapmaktadırlar (Öcal, Darıcı, & Okyar, 2010).

Dış Ticaret

Şırnak’ın Silopi ilçesinde bulunan Habur Sınır Kapısı, Türkiye’nin Irak ile ticaretinin gerçekleştiği en büyük sınır kapısı olup ilin ekonomik ve ticaret hayatına önemli katkılar sunmaktadır. Şırnak’ın sınır kapısına yakın olması nedeniyle ulaştırma maliyetleri düşük olduğundan Irak ve Suriye’ye yapılan ihracatın katma değeri artmaktadır.

Silopi ilçesinde kurulması planlanan Lojistik merkezinin faaliyete geçmesiyle sınır ticareti yapan işletmelerin maliyetleri daha da azalacaktır. Ayrıca Mardin-Nusaybin’e kadar gelen tren yolu hattının Habur Sınır Kapısına kadar uzatılması ile demiryolu ile yük taşımacılığının avantajlarına da sahip olunacaktır.  

Turizm

Şırnak, son yıllarda GAP Bölgesine düzenlenen kültür ve inanç turizmi sayesinde tarihi ve kültürel değerlerinin tanıtımı ve turizme kazandırılması için yol haritası hazırlama çabalarını başlatmıştır. Şırnak’ın, Dicle nehri havzasında ve Mezopotamya ovasının kenarında kurulmuş olması, Nuh Peygamberin tufan olayından sonra ilk yerleşim yerinin burada yer aldığına inanılması, tarihi devirler süresince farklı medeniyetlere ev sahipliği yapmış olması ve hem dağlık hem de plato ve ovalardan oluşan bir toprak yapısını barındırması nedeniyle kültür-inanç turizmi ile doğa turizmi alanlarında önemli bir potansiyele sahiptir.

Şırnak ili içerisindeki yerleşimlerin M.Ö. 7000 yılına kadar eskiye dayandığı bilgisi mevcuttur (Şırnak Valiliği, 2021). Şırnak ilinde tarihi ve kültürel önemi haiz 9 idari yapı, 28 kültürel yapı, 4 askeri yapı, 31 dinsel yapı, 13 sivil mimari yapısı, 33 kent/kale kalıntısı Kültür ve Turizm Bakanlığınca tescillenmiştir.

Dolayısıyla tarihi ve kültürel açıdan önemli değere sahip eserleri bünyesinde barındırmaktadır. Şırnak merkezde tarihi Mehmet Ağa Kasrı, Kasrik beldesinde Han Mahmut Köprüsü, İdil’de Meryem Ana Kilisesi ve Hendek Harabeleri, Cizre’de tarihi şehir içindeki kale, medrese ve Ulucami bunlardan bazılarıdır. Silopi ilçesi Yeşiltepe Mahallesinde yer alan höyük ile Güçlükonak ilçesinin Damlarca Köyünde yer alan eski yerleşim yeri Finik Kalesi Kültür ve Turizm Bakanlığınca birinci derece arkeolojik sit alanı olarak tescillenmiştir (Şırnak İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, 2021).

Sanayi

Şırnak’ta sanayi işletmelerinin % 90’nından fazlası mikro ve küçük işletmelerden oluşmaktadır. Orta büyüklükteki işletmelerin sayısı  toplam içinde yaklaşık % 6 olup büyük iletmelerin sayısı ise % 2’den daha azdır.

Şırnak’taki sanayi işletmelerinin %23,8’i metalik olmayan mineral ürünler sektöründe, % 21,15’i gıda ürünleri sektöründe, % 13,46’sı diğer madencilik ve taş ocağı sektöründe faaliyet yürütmektedir.

NACE 2 Faaliyet  Sınıflandırmasına göre oluşturulan sektörel dağılıma göre  2019 yılında Şırnak’ta 2.981 işyeri bulunmakta olup bu işyerlerinde toplam 49.645 kişi 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu kapsamında istihdam edilmiştir. Faaliyet sınıflamasına göre en fazla işyerinin kayıtlı olduğu 25 faaliyet türünde işyeri ve çalışan sigortalı kişi sayısı aşağıdaki tabloda verilmiştir (T.C. Sosyal Güvenlik Kurumu, 2021).

Şırnak’ta 2 adet organize sanayi bölgesi faaliyet göstermektedir. Organize sanayi bölgelerinin yüz ölçümleri, barındırdıkları sanayi parsel sayısı, bu parsellerin yatırımcıya tahsis durumu ve faaliyette olan parsel bilgileri aşağıdaki tabloda yazılmıştır.

 

Şırnak OSB

(Sicil No:67

Cizre OSB

(Sicil No:116)

OSB Alanı (ha)

76

82

Toplam Sanayi Parsel Sayısı

17

58

Tahsis Edilen Sanayi Parsel Sayısı

4

40

Tahsis Edilebilecek Boş Sanayi Parsel Sayısı

13

18

İnşaat Halindeki Firma Parsel Sayısı

3

14

Diğer Parseller

0

8

Üretimdeki Firma Parsel Sayısı

1

18

Kaynak: OSBÜK(2020, OSB Envanteri), OSB İl Müdürlükleri

 

Şırnak’ta 3 adet sanayi sitesi faaliyet göstermektedir. Bunlardan ikisi Cizre ilçesinde yer almaktadır. Sanayi sitelerinin barındırdığı işyeri sayısı ve bunların doluluk oranları aşağıdaki tabloda gösterilmiştir.

Sanayi Sitesi Adı

İşyeri Sayısı

Dolu İşyeri Sayısı

Boş İşyeri Sayısı

Doluluk Oranı

Şırnak 73 SS

100

55

45

55

Cizre (I.Kısım) SS

100

52

48

52

Cizre (II.Kısım) SS

48

28

20

58

Toplam

248

135

113

55

Kaynak: Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı (2019, İl Sanayi Durum Raporları)

Şırnak Yatırım Destek Ofisi

Vakıfkent Mah. Uludere Cad. No:16 ŞIRNAK

Bilgi Hattı

0(482) 216 24 68